{"id":9163,"date":"2026-09-04T20:41:08","date_gmt":"2026-09-04T18:41:08","guid":{"rendered":"https:\/\/labazona.art\/?page_id=9163"},"modified":"2026-09-05T16:02:40","modified_gmt":"2026-09-05T14:02:40","slug":"czas_i_przestrzen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/labazona.art\/en\/czas_i_przestrzen\/","title":{"rendered":"Organizowanie czasu i przestrzeni"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"uniwersum\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
LABAZONA<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"uniwersum\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
REFLEKSJE<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Organizowanie czasu i przestrzeni<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Muzyka jest dla mnie organizacj\u0105 abstrakcyjnego do\u015bwiadczenia w czasie.<\/p>

R\u00f3\u017cne gatunki muzyczne organizuj\u0105 je na r\u00f3\u017cne sposoby. Inaczej buduj\u0105 rytm, trwanie, napi\u0119cie, powt\u00f3rzenie, cisz\u0119, g\u0119sto\u015b\u0107 i przestrze\u0144. Ka\u017cdy z tych j\u0119zyk\u00f3w proponuje inny spos\u00f3b do\u015bwiadczania czasu.<\/p>

R\u00f3\u017cnie reaguje te\u017c moja wyobra\u017ania. Czasem muzyka wywo\u0142uje obraz, czasem buduje klimat, czasem dzia\u0142a niemal somatycznie. Innym razem nie pojawia si\u0119 ani obraz, ani okre\u015blony nastr\u00f3j \u2014 zaczynam odbiera\u0107 przede wszystkim struktur\u0119.<\/p>

Podczas jednego z takich ods\u0142uch\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 geometria. Relacje mi\u0119dzy punktami, warstwami, powt\u00f3rzeniami i przesuni\u0119ciami. Czas zacz\u0105\u0142 zachowywa\u0107 si\u0119 jak przestrze\u0144, a przestrze\u0144 powstawa\u0107 poprzez organizacj\u0119 czasu.<\/p>

Zarz\u0105dzanie czasoprzestrzeni\u0105.<\/strong><\/p>

Perkusista mo\u017ce wi\u0119c wyj\u015b\u0107 poza sw\u00f3j instrument. Perkusja organizuje czas, ale sam czas mo\u017ce zacz\u0105\u0107 przypomina\u0107 instrument. Mo\u017cna go dzieli\u0107, zag\u0119szcza\u0107, rozci\u0105ga\u0107, zap\u0119tla\u0107, nak\u0142ada\u0107 na siebie jego r\u00f3\u017cne porz\u0105dki.<\/p>

Inne j\u0119zyki muzyczne mog\u0105 budowa\u0107 trans poprzez repetycj\u0119, zawiesza\u0107 poczucie nast\u0119pstwa, rozci\u0105ga\u0107 czas poprzez cisz\u0119, podporz\u0105dkowywa\u0107 go narracji, organizowa\u0107 przez regularny puls albo przeciwnie \u2014 destabilizowa\u0107 go. Mog\u0105 prowadzi\u0107 uwag\u0119 ku przestrzeni, obrazowi, emocji albo bezpo\u015brednio ku cia\u0142u.<\/p>

Gatunek muzyczny mo\u017cna wi\u0119c potraktowa\u0107 nie tylko jako zestaw cech stylistycznych, lecz r\u00f3wnie\u017c jako model organizacji do\u015bwiadczenia w czasie. Indywidualny artysta mo\u017ce ten model przyj\u0105\u0107, przekszta\u0142ci\u0107 albo przekroczy\u0107.<\/p>

Ta obserwacja uruchamia kolejne pytanie: w jaki spos\u00f3b r\u00f3\u017cne media organizuj\u0105 nasze do\u015bwiadczenie czasu i przestrzeni?<\/strong><\/p>

Muzyka istnieje poprzez trwanie. Nawet zapisany wcze\u015bniej utw\u00f3r musi wydarzy\u0107 si\u0119 ponownie w czasie, \u017ceby mo\u017cna go by\u0142o do\u015bwiadczy\u0107. Nie da si\u0119 us\u0142ysze\u0107 go ca\u0142ego jednocze\u015bnie. To, co by\u0142o przed chwil\u0105, ju\u017c nie istnieje, ale pozostaje w pami\u0119ci i wp\u0142ywa na odbi\u00f3r tego, co w\u0142a\u015bnie si\u0119 pojawia.<\/p>

Obraz, grafika i rze\u017aba organizuj\u0105 do\u015bwiadczenie inaczej. Istniej\u0105 przede wszystkim w przestrzeni i s\u0105 w niej dost\u0119pne tu i teraz, ale jednocze\u015bnie przechowuj\u0105 czas, kt\u00f3ry ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142. Proces ich powstawania poprzedza spotkanie z odbiorc\u0105 \u2014 pozostaje zapisany w materii, formie, ge\u015bcie, \u015bladzie, warstwie, ci\u0119ciu czy strukturze. Odbiorca spotyka wi\u0119c w tera\u017aniejszo\u015bci przestrzenny zapis minionego dzia\u0142ania.<\/p>

Inaczej ni\u017c w muzyce, czas odbioru nie jest tutaj jednoznacznie narzucony. Spojrzenie mo\u017ce zatrzymywa\u0107 si\u0119, wraca\u0107, zmienia\u0107 kierunek; wobec obiektu r\u00f3wnie\u017c cia\u0142o mo\u017ce zmienia\u0107 pozycj\u0119 i punkt widzenia. Dzie\u0142o istnieje w przestrzeni, natomiast odbiorca uruchamia w\u0142asny czas kontaktu z nim.<\/p>

Jeszcze inaczej dzia\u0142a performance.<\/strong><\/p>

Rozumiem go szeroko \u2014 jako przestrze\u0144, w kt\u00f3rej mog\u0105 spotka\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cne media. Cia\u0142o, d\u017awi\u0119k, obraz, przedmiot, g\u0142os, ruch, \u015bwiat\u0142o i realna przestrze\u0144 wydarzenia mog\u0105 funkcjonowa\u0107 jednocze\u015bnie. Performance nak\u0142ada wi\u0119c na siebie r\u00f3\u017cne warstwy czasoprzestrzenne.<\/p>

Nie oznacza to jednak, \u017ce do\u015bwiadczenie staje si\u0119 pe\u0142niejsze.<\/p>

Staje si\u0119 bardziej z\u0142o\u017cone.<\/strong><\/p>

Wielo\u015b\u0107 medi\u00f3w nie prowadzi automatycznie do wi\u0119kszej intensywno\u015bci czy g\u0142\u0119bi. Poszczeg\u00f3lne warstwy mog\u0105 si\u0119 wzmacnia\u0107, przecina\u0107, zak\u0142\u00f3ca\u0107 albo konkurowa\u0107 o uwag\u0119 odbiorcy. Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 jest mo\u017cliwo\u015bci\u0105, ale niesie te\u017c ryzyko przeci\u0105\u017cenia.<\/p>

Dlatego r\u00f3wnie istotne jak nak\u0142adanie staje si\u0119 odejmowanie. Cisza wobec d\u017awi\u0119ku. Bezruch wobec ruchu. Pusta przestrze\u0144 wobec obrazu. Nieobecno\u015b\u0107 jednej warstwy zmienia spos\u00f3b, w jaki zaczynamy do\u015bwiadcza\u0107 pozosta\u0142ych.<\/p>

Poezj\u0119 \u015bwiadomie pozostawiam poza t\u0105 analiz\u0105. Pr\u00f3ba wpisania jej w prost\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 czasu i przestrzeni zbyt szybko prowadzi\u0142aby do uog\u00f3lnienia. Nie chc\u0119 r\u00f3wnie\u017c rozszerza\u0107 tej refleksji na literatur\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107 \u2014 poszczeg\u00f3lne gatunki zbyt r\u00f3\u017cnie organizuj\u0105 czas, przestrze\u0144, rytm i obecno\u015b\u0107 odbiorcy.<\/p>

Nie ka\u017cda luka w konstrukcji wymaga natychmiastowego wype\u0142nienia.<\/strong><\/p>

By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c gatunk\u00f3w i artyst\u00f3w mo\u017cna do\u015bwiadcza\u0107 nie tylko poprzez styl, technik\u0119, medium czy instrumentarium.<\/p>

Mo\u017cna zapyta\u0107 inaczej:<\/p>

Co robi\u0105 z czasem?<\/strong><\/p>

Co robi\u0105 z przestrzeni\u0105?<\/strong><\/p>

Co uruchamiaj\u0105 w odbiorcy \u2014 obraz, stan, cia\u0142o, struktur\u0119?<\/strong><\/p>

W jaki spos\u00f3b organizuj\u0105 do\u015bwiadczenie?<\/strong><\/p>

Wtedy gatunek przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie kategori\u0105 stylistyczn\u0105, instrument narz\u0119dziem wydaj\u0105cym d\u017awi\u0119k, a obraz, grafika czy rze\u017aba obiektem istniej\u0105cym w przestrzeni. Performance nie jest natomiast prost\u0105 sum\u0105 zastosowanych medi\u00f3w.<\/p>

Medium staje si\u0119 sposobem organizowania do\u015bwiadczenia.<\/strong><\/p>

A przechodzenie pomi\u0119dzy mediami \u2014 zmian\u0105 warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych to do\u015bwiadczenie mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107.<\/strong><\/p>

Konteksty<\/span><\/h3>

Punktem wyj\u015bcia dla tej refleksji by\u0142 ci\u0105g r\u00f3\u017cnorodnych propozycji muzycznych obecnych w tekstach \u0141ukasza Kom\u0142y publikowanych w serwisie <\/strong>Nowamuzyka.pl<\/strong><\/em>: Saul Williams \u2014 Leap Life<\/em>, Jolly Mare & Piero Umiliani \u2014 La luce dell\u2019alba<\/em>, Jeff Parker ETA IVtet \u2014 Happy Today<\/em>, Kalia Vandever \u2014 Mana<\/em>, Makaya McCraven, a tak\u017ce rozmowa z \u0141ukaszem Polowczykiem W przysz\u0142o\u015bci chc\u0119 komponowa\u0107 pod przestrze\u0144<\/em>.<\/p>

\u0141ukasz Kom\u0142a \u2014 teksty w serwisie <\/strong>Nowamuzyka.pl<\/strong><\/em>
https:\/\/www.nowamuzyka.pl\/author\/lukaszkomla\/<\/a><\/p>

Kolejnym kontekstem sta\u0142a si\u0119 rozmowa z Adamem Ba\u0142dychem<\/strong> w Programie 2 Polskiego Radia o albumie Endless<\/em>, podejmuj\u0105ca w\u0105tki ciszy, przestrzeni i czasu.<\/p>

Adam Ba\u0142dych \u2014 \u201ePi\u0119kno ciszy i przestrzeni\u201d. Rozmowa o albumie <\/strong>Endless<\/strong><\/em>, Polskie Radio Dw\u00f3jka<\/strong>
https:\/\/www.polskieradio.pl\/podcasty\/goscie-dwojki\/piekno-ciszy-i-przestrzeni-adam-baldych-o-nowym-albumie-endless<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

LABAZONA REFLEKSJE Organizowanie czasu i przestrzeni Muzyka jest dla mnie organizacj\u0105 abstrakcyjnego do\u015bwiadczenia w czasie. R\u00f3\u017cne gatunki muzyczne organizuj\u0105 je na r\u00f3\u017cne sposoby. Inaczej buduj\u0105 rytm, trwanie, napi\u0119cie, powt\u00f3rzenie, cisz\u0119, g\u0119sto\u015b\u0107 i przestrze\u0144. Ka\u017cdy z tych j\u0119zyk\u00f3w proponuje inny spos\u00f3b do\u015bwiadczania czasu. R\u00f3\u017cnie reaguje te\u017c moja wyobra\u017ania. Czasem muzyka wywo\u0142uje obraz, czasem buduje klimat, czasem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"page-builder","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-9163","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"woocommerce_thumbnail":false,"woocommerce_single":false,"woocommerce_gallery_thumbnail":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin-6ztUjV8Q","author_link":"https:\/\/labazona.art\/en\/author\/admin-6ztujv8q\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"LABAZONA REFLEKSJE Organizowanie czasu i przestrzeni Muzyka jest dla mnie organizacj\u0105 abstrakcyjnego do\u015bwiadczenia w czasie. R\u00f3\u017cne gatunki muzyczne organizuj\u0105 je na r\u00f3\u017cne sposoby. Inaczej buduj\u0105 rytm, trwanie, napi\u0119cie, powt\u00f3rzenie, cisz\u0119, g\u0119sto\u015b\u0107 i przestrze\u0144. Ka\u017cdy z tych j\u0119zyk\u00f3w proponuje inny spos\u00f3b do\u015bwiadczania czasu. R\u00f3\u017cnie reaguje te\u017c moja wyobra\u017ania. Czasem muzyka wywo\u0142uje obraz, czasem buduje klimat, czasem…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9163"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9192,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9163\/revisions\/9192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}