{"id":9346,"date":"2026-09-10T23:58:22","date_gmt":"2026-09-10T21:58:22","guid":{"rendered":"https:\/\/labazona.art\/?page_id=9346"},"modified":"2026-09-11T01:55:47","modified_gmt":"2026-09-10T23:55:47","slug":"swadek-koronny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/labazona.art\/en\/swadek-koronny\/","title":{"rendered":"\u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"9346\" class=\"elementor elementor-9346\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-87d7b35 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"87d7b35\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;video&quot;,&quot;animation&quot;:&quot;none&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c5d5c4e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c5d5c4e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2feaca3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2feaca3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f5fd1d2 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f5fd1d2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/labazona.art\/en\/\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"401\" height=\"308\" src=\"https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja1-2.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3847\" alt=\"uniwersum nawigacja1\" srcset=\"https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja1-2.png 401w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja1-2-300x230.png 300w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja1-2-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 401px) 100vw, 401px\"  title=\"\u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">LABAZONA<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb91a1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"eb91a1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7f5c10d elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"7f5c10d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/labazona.art\/en\/refleksje\/\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"401\" height=\"307\" src=\"https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja2-1.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3848\" alt=\"uniwersum nawigacja2\" srcset=\"https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja2-1.png 401w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja2-1-300x230.png 300w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Uniwersum_nawigacja2-1-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 401px) 100vw, 401px\"  title=\"\u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">REFLEKSJE<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b4380e0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b4380e0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8480caf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8480caf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d11b17a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d11b17a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"isSelectedEnd\">B\u0119d\u0105c \u015bwiadkiem koronnym i jednocze\u015bnie demiurgiem \u017celbetonowej konstrukcji w\u0142asnej poetyki, musz\u0119 zej\u015b\u0107 w d\u00f3\u0142, do podstawowych kod\u00f3w j\u0119zyka, cz\u0119\u015bci mowy i psycholingwistycznych zakamark\u00f3w.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Liczy\u0142am na zabaw\u0119 z j\u0119zykiem. Lekkie odpuszczenie, mniejsz\u0105 kontrol\u0119 i wi\u0119ksze zaufanie do autonomii wiersza. Nauczy\u0142am si\u0119 ju\u017c stwarza\u0107 warunki do tego rodzaju eksperyment\u00f3w.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tak przypl\u0105ta\u0142 si\u0119 wiersz, utka\u0142, a mo\u017ce spl\u0105ta\u0142 mnie:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>endemiczne<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">ludy wyros\u0142e z izolacji<br \/>w rytuale przetrwania<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">powtarzane<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">miejsca nieodwiedzane,<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">a jednak zapisano na skale<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">bawo\u0142y<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">z lotu ptaka wida\u0107 trzy cienie<br \/>z\u0142ote s\u0142o\u0144ce rzuca w\u0142\u00f3cznie<br \/>z lotu ptaka nie wida\u0107 celu<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">w zasi\u0119gu,<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">a jednak nigdy niedotkni\u0119te<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Co ja w\u0142a\u015bciwie zrobi\u0142am? To, co mia\u0142o by\u0107 zabaw\u0105, robi si\u0119 \u0142amig\u0142\u00f3wk\u0105. Podsk\u00f3rnie wiem, \u017ce ma sens, zaznaczam: dla mnie. Dlatego potrzebuj\u0119 teraz narz\u0119dzia refleksji, aby rozpl\u0105ta\u0107 w\u0119z\u0142y j\u0119zyka.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Co zrobi\u0142am rzeczownikowi? Co zrobi\u0142am czasownikowi? Co zrobi\u0142am imies\u0142owowi? Co zrobi\u0142am sk\u0142adni? Co zrobi\u0142am referencji, temu, do czego w\u0142a\u015bciwie odnosi si\u0119 \u201epowtarzane\u201d i \u201eniedotkni\u0119te\u201d? Co musi zrobi\u0107 m\u00f3zg czytelnika, m\u00f3j m\u00f3zg, kiedy nie dostaje jednoznacznego po\u0142\u0105czenia?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Zaczynam od cz\u0119\u015bci mowy.<\/p><h3><span style=\"color: #032d40;\">Rzeczownik<\/span><\/h3><p class=\"isSelectedEnd\">Powinien by\u0107 jednym z solidniejszych element\u00f3w konstrukcji. Nazywa. Daje obiekt, do kt\u00f3rego mo\u017cna co\u015b przypi\u0105\u0107: cech\u0119, czynno\u015b\u0107, relacj\u0119.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tymczasem ju\u017c pierwsze s\u0142owo wiersza odmawia mi tej wygody.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>endemiczne<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Przymiotnik stoi sam. Ma w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107, ale nie ma jeszcze tego, czemu mia\u0142by j\u0105 przypisa\u0107. Dopiero ni\u017cej pojawiaj\u0105 si\u0119 \u201eludy\u201d. Mog\u0119 wi\u0119c po\u0142\u0105czy\u0107:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>endemiczne ludy<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">i przez chwil\u0119 konstrukcja stoi.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tyle \u017ce \u201eendemiczny\u201d przynosi ze sob\u0105 wcze\u015bniejsze \u017cycie. Gatunki, organizmy, wyst\u0119powanie ograniczone do okre\u015blonego obszaru. Kiedy przyczepiam go do \u201elud\u00f3w\u201d, przenosz\u0119 fragment kodu biologicznego do antropologicznego.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Potem ludy nie powstaj\u0105. Nie osiedlaj\u0105 si\u0119. Nie tworz\u0105 spo\u0142eczno\u015bci.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>wyrastaj\u0105.<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasownik r\u00f3wnie\u017c zmienia \u015brodowisko.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ludy zaczynaj\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 jak organizmy.<\/p><h3><span style=\"color: #032d40;\">Imies\u0142\u00f3w<\/span><\/h3><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eWyros\u0142e\u201d jeszcze daje si\u0119 \u0142atwo przypi\u0105\u0107 do \u201elud\u00f3w\u201d.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ale potem zostawiam:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>powtarzane<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I tu konstrukcja zaczyna si\u0119 rozszczelnia\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Powtarzane: co?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ludy?<br \/>Rytua\u0142y?<br \/>Przetrwanie?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A mo\u017ce dopiero to, co pojawi si\u0119 za chwil\u0119:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>miejsca nieodwiedzane<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Powtarzane miejsca?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Gramatyka pozwala szuka\u0107 po\u0142\u0105czenia, ale semantyka nie daje jednego oczywistego rozwi\u0105zania. \u201ePowtarzane\u201d zostaje pomi\u0119dzy. Mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 przymocowa\u0107 je do tego, co znajduje si\u0119 nad nim, albo do tego, co pojawia si\u0119 pod nim.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nie usun\u0119\u0142am belki.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Zostawi\u0142am j\u0105 bez jednoznacznej informacji, na kt\u00f3rych s\u0142upach ma si\u0119 oprze\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I tutaj ko\u0144czy si\u0119 zabawa samymi cz\u0119\u015bciami mowy, bo zaczyna pracowa\u0107 sk\u0142adnia.<\/p><h3><span style=\"color: #032d40;\">Sk\u0142adnia<\/span><\/h3><p class=\"isSelectedEnd\">Nie odbiera si\u0119 kolejnych s\u0142\u00f3w jak koralik\u00f3w nawleczonych na nitk\u0119. Budujemy z nich struktur\u0119. Ustalamy, co z czym si\u0119 \u0142\u0105czy, co jest wykonawc\u0105 czynno\u015bci, czego dotyczy w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107, gdzie znajduje si\u0119 dope\u0142nienie. Robimy to w trakcie czytania, ja robi\u0119 to tak\u017ce w trakcie pisania.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>a jednak zapisano na skale<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Zapisano co?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Konstrukcja otwiera miejsce.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Dopiero nast\u0119pny wers:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>bawo\u0142y<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">pozwala je wype\u0142ni\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ale \u201ebawo\u0142y\u201d zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c przez moment stan\u0105\u0107 osobno, jako obraz. Dopiero p\u00f3\u017aniej mog\u0119 wr\u00f3ci\u0107 i przy\u0142\u0105czy\u0107 je do \u201ezapisano\u201d.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Pisz\u0119\/czytam dalej.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>z lotu ptaka wida\u0107 trzy cienie<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czyje?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tekst nie odpowiada.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">M\u00f3zg chce jednak znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciciela cieni. Najbli\u017cej ma bawo\u0142y, wi\u0119c mo\u017ce spr\u00f3bowa\u0107 w\u0142a\u015bnie ich. Nie dostaje potwierdzenia. Musi pozostawi\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 otwart\u0105.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Potem:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>z\u0142ote s\u0142o\u0144ce rzuca w\u0142\u00f3cznie<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">W\u0142\u00f3cznia uruchamia kierunek, rzut, trafienie. Gdzie\u015b za ni\u0105 powinien znajdowa\u0107 si\u0119 cel.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I rzeczywi\u015bcie pojawia si\u0119:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>z lotu ptaka nie wida\u0107 celu<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tyle \u017ce zamiast rozwi\u0105zania otwieram nast\u0119pn\u0105 szczelin\u0119.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Jakiego celu?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Celu w\u0142\u00f3czni? Polowania? Drogi? Dzia\u0142ania?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>w zasi\u0119gu,<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Co jest w zasi\u0119gu?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Cel?<br \/>Bawo\u0142y?<br \/>Cienie?<br \/>Miejsca?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I wreszcie:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>a jednak nigdy niedotkni\u0119te<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Co pozostaje niedotkni\u0119te?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tutaj j\u0119zyk zostawia kilka gramatycznie mo\u017cliwych zaczep\u00f3w. Niedotkni\u0119te mog\u0105 by\u0107 \u201emiejsca\u201d. Mog\u0105 by\u0107 \u201ebawo\u0142y\u201d. Mog\u0105 by\u0107 \u201ecienie\u201d. Forma nie prowadzi ju\u017c jednoznacznie do jednego rzeczownika.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I nagle zauwa\u017cam co\u015b, czego nie planowa\u0142am.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">W wierszu biegnie ukryty ci\u0105g:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>nieodwiedzane, nie wida\u0107, w zasi\u0119gu, niedotkni\u0119te<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">odwiedzi\u0107<br \/>zobaczy\u0107<br \/>dosi\u0119gn\u0105\u0107<br \/>dotkn\u0105\u0107<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Kolejne stopnie zbli\u017cania si\u0119 do czego\u015b.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A kontakt nie nast\u0119puje.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">R\u00f3wnolegle biegnie drugi:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>ska\u0142a, zapis, bawo\u0142y, cienie, s\u0142o\u0144ce, w\u0142\u00f3cznie<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u015alad, obraz, reprezentacja, projekcja.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Co\u015b pozostaje dost\u0119pne jako \u015blad, chocia\u017c nie daje si\u0119 ju\u017c dosi\u0119gn\u0105\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nie wiem, czy napisa\u0142am to \u015bwiadomie. W\u0142a\u015bciwie wiem, \u017ce nie. Zobaczy\u0142am t\u0119 konstrukcj\u0119 dopiero wtedy, kiedy zacz\u0119\u0142am j\u0105 rozbiera\u0107.<\/p><h3><span style=\"color: #032d40;\">Co robisz Ty, czytelniku?<\/span><\/h3><p class=\"isSelectedEnd\">I tutaj pojawia si\u0119 dla mnie psycholingwistyka.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Bo pytanie przestaje brzmie\u0107 wy\u0142\u0105cznie:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>co znaczy ten wiersz?<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Bardziej interesuje mnie:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>co musi zrobi\u0107 czytelnik, \u017ceby w og\u00f3le pr\u00f3bowa\u0107 go zrozumie\u0107?<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czytaj\u0105c, nie czeka do ostatniego s\u0142owa, \u017ceby rozpocz\u0105\u0107 sk\u0142adanie znaczenia. Robi to na bie\u017c\u0105co. Przewiduje. \u0141\u0105czy. Wybiera najbardziej prawdopodobne po\u0142\u0105czenia. Kiedy nast\u0119pne s\u0142owo nie pasuje do zbudowanej konstrukcji, musi j\u0105 zmieni\u0107. Czasem wr\u00f3ci\u0107. Przepi\u0105\u0107 element. Czasem zachowa\u0107 kilka mo\u017cliwo\u015bci jednocze\u015bnie.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201ePowtarzane\u201d czeka na rzeczownik.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eBawo\u0142y\u201d ka\u017c\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do \u201ezapisano\u201d.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eW\u0142\u00f3cznie\u201d przygotowuj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 celu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eW zasi\u0119gu\u201d ponownie otwiera pytanie o to, co w\u0142a\u015bciwie \u015bledz\u0119.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eNiedotkni\u0119te\u201d zamiast odpowiedzie\u0107, uruchamia poszukiwanie referenta od nowa.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czytelnik nie tylko naprawia to, co ju\u017c przeczyta\u0142. Ca\u0142y czas przewiduje to, co mo\u017ce nadej\u015b\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eZapisano\u2026\u201d otwiera miejsce na: <strong>co?<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eRzuca w\u0142\u00f3cznie\u201d uruchamia trajektori\u0119 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 celu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eW zasi\u0119gu\u201d otwiera relacj\u0119: <strong>czego wzgl\u0119dem czego?<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Wykorzystuj\u0119 te przewidywania, ale nie zawsze je domykam.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Powstaje wi\u0119c osobliwa sytuacja.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Wiersz znajduje si\u0119 na stronie, ale cz\u0119\u015b\u0107 jego konstrukcji, by\u0107 mo\u017ce ta najwa\u017cniejsza, zostaje zbudowana dopiero poza ni\u0105.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">W pami\u0119ci, przewidywaniach i kolejnych korektach czytelnika.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u017belbetonowa konstrukcja nadal stoi, ale nie wszystkie jej przestrzenie wype\u0142ni\u0142am. Cz\u0119\u015b\u0107 pozostawi\u0142am czytelnikowi. Wstawia w nie w\u0142asne transparentne warstwy: szyby nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 hipotez, obraz\u00f3w i znacze\u0144.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nie znaczy to jednak, \u017ce mo\u017ce wstawi\u0107 cokolwiek.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Konstrukcja wyznacza granice.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Fleksja, s\u0105siedztwo s\u0142\u00f3w, sk\u0142adnia, semantyczne powinowactwa, nast\u0119pstwo wers\u00f3w, powracaj\u0105ce obrazy. Wszystko to ogranicza liczb\u0119 mo\u017cliwych po\u0142\u0105cze\u0144.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nie daj\u0119 wi\u0119c jednego rozwi\u0105zania.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Projektuj\u0119 pole mo\u017cliwo\u015bci.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Jedna szyba \u0142\u0105czy \u201epowtarzane\u201d z rytua\u0142em. Druga z miejscami. Jeszcze inna zachowuje echo lud\u00f3w. Jedna \u0142\u0105czy \u201eniedotkni\u0119te\u201d z miejscami, druga z bawo\u0142ami, kolejna z nieuchwytnym celem.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Patrz\u0105c przez kilka naraz, nie otrzymuj\u0119 chaosu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Otrzymuj\u0119 nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 reprezentacje.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I tutaj wydarza si\u0119 co\u015b jeszcze.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Wieloznaczno\u015b\u0107 \u201eniedotkni\u0119te\u201d przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie zaburzeniem referencji.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Zaczyna wykonywa\u0107 tre\u015b\u0107 wiersza.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czytelnik pr\u00f3buje dosi\u0119gn\u0105\u0107 referenta s\u0142owa \u201eniedotkni\u0119te\u201d, ale ono pozostaje w zasi\u0119gu kilku rzeczownik\u00f3w i nie pozwala bezspornie dotkn\u0105\u0107 \u017cadnego.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Forma nie tylko m\u00f3wi o niedosi\u0119gni\u0119ciu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>Forma pozwala go do\u015bwiadczy\u0107.<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tyle \u017ce s\u0142owa nie uruchamiaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie innych s\u0142\u00f3w.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Uruchamiaj\u0105 obraz.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ruch.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ci\u0119\u017car.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Temperatur\u0119.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Smak.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Dotyk.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">D\u017awi\u0119k.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I tutaj trafiam w nast\u0119pny zakamarek.<\/p><h3><span style=\"color: #032d40;\">Synestezja i uciele\u015bnienie<\/span><\/h3><p class=\"isSelectedEnd\">Nie chodzi mi o synestezj\u0119 neurologiczn\u0105, w kt\u00f3rej okre\u015blony bodziec automatycznie i stale wywo\u0142uje dodatkowe do\u015bwiadczenie zmys\u0142owe.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Interesuje mnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 przenoszenia w\u0142a\u015bciwo\u015bci jednego do\u015bwiadczenia zmys\u0142owego na inne i \u0142\u0105czenia w j\u0119zyku p\u00f3l, kt\u00f3re fizycznie nale\u017c\u0105 do r\u00f3\u017cnych porz\u0105dk\u00f3w.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">W innych wierszach <em>Partytury stan\u00f3w<\/em> robi\u0119 to bez specjalnego namys\u0142u.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>hucz\u0105 s\u0142odycz\u0105<\/strong><br \/><strong>fabryki robotnic<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eHucze\u0107\u201d nale\u017cy do d\u017awi\u0119ku.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u201eS\u0142odycz\u201d do smaku.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A jednak razem nie powoduj\u0105 we mnie katastrofy. Przeciwnie, natychmiast powstaje do\u015bwiadczenie, kt\u00f3rego nie daje ani samo \u201ehuczenie\u201d, ani sama \u201es\u0142odycz\u201d.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>wdech<\/strong><br \/><strong>kolorowego powietrza<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Powietrze nie musi mie\u0107 koloru, \u017ceby j\u0119zyk pozwoli\u0142 mi je takim zobaczy\u0107, a mo\u017ce nawet wci\u0105gn\u0105\u0107 do p\u0142uc.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>czerwono-kwa\u015bn\u0105 kar\u0119<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Kolor przechodzi w smak, a jedno i drugie przykleja si\u0119 do abstrakcyjnej \u201ekary\u201d.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>piasek pudruje bursztynowe piegi<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Dotyk, obraz, kolor, faktura. Nie wiem ju\u017c, gdzie ko\u0144czy si\u0119 rzecz, a zaczyna czynno\u015b\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czy to jeszcze metafora?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tak.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ale interesuje mnie nie tylko jej znaczenie. Interesuje mnie to, co dzieje si\u0119 przed znaczeniem albo obok niego.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czy zanim zd\u0105\u017c\u0119 powiedzie\u0107 sobie, co oznacza \u201ehucz\u0105 s\u0142odycz\u0105\u201d, ju\u017c pr\u00f3buj\u0119 to us\u0142ysze\u0107 i posmakowa\u0107?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czy \u201eczerwono-kwa\u015bna kara\u201d najpierw staje si\u0119 czerwieni\u0105 i kwa\u015bno\u015bci\u0105, a dopiero potem abstrakcyjn\u0105 kar\u0105?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czy j\u0119zyk mo\u017ce uruchomi\u0107 cia\u0142o wcze\u015bniej, ni\u017c rozum zd\u0105\u017cy ustali\u0107 interpretacj\u0119?<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Synestezja jest jednak tylko cz\u0119\u015bci\u0105 tego mechanizmu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Bo nie wszystkie po\u0142\u0105czenia przebiegaj\u0105 pomi\u0119dzy zmys\u0142ami.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">S\u0142owo \u201ew\u0142\u00f3cznia\u201d nie jest przecie\u017c wy\u0142\u0105cznie has\u0142em w s\u0142owniku.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ma d\u0142ugo\u015b\u0107.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Kierunek.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ostrze.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ruch.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Mo\u017cliwo\u015b\u0107 trafienia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Dlatego kiedy s\u0142o\u0144ce \u201erzuca w\u0142\u00f3cznie\u201d, za chwil\u0119 mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 \u201ecel\u201d. Nie dlatego, \u017ce jedno s\u0142owo matematycznie przewiduje drugie, ale dlatego, \u017ce uruchomiony zosta\u0142 ca\u0142y uk\u0142ad mo\u017cliwych relacji.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Podobnie:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>wrz\u00f3d p\u0119k\u0142<\/strong><br \/><strong>na kraw\u0119dzi wulkanu<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Wrz\u00f3d i wulkan nie nale\u017c\u0105 do tej samej skali ani do tej samej kategorii.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Ale oba mog\u0105 zosta\u0107 po\u0142\u0105czone przez dynamik\u0119:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>ci\u015bnienie, narastanie, p\u0119kni\u0119cie, wydostawanie si\u0119 materii<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>s\u0142owa przetapiaj\u0105 si\u0119<\/strong><br \/><strong>w trzewiach<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">S\u0142owo, kt\u00f3re nie ma temperatury ani stanu skupienia, zaczyna zachowywa\u0107 si\u0119 jak materia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tutaj synestezja przechodzi w co\u015b szerszego: uciele\u015bnienie j\u0119zyka, symulacj\u0119 sensoryczn\u0105 i motoryczn\u0105, przenoszenie w\u0142a\u015bciwo\u015bci pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi domenami do\u015bwiadczenia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I chyba w\u0142a\u015bnie tutaj zaczynam rozumie\u0107, dlaczego moje obrazy potrafi\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 mimo braku logicznego mostu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Most istnieje.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tylko nie zawsze jest poj\u0119ciem.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasem jest ruchem.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasem temperatur\u0105.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasem faktur\u0105.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasem kierunkiem.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasem naciskiem.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Czasem d\u017awi\u0119kiem.<\/p><h3><span style=\"color: #032d40;\">Od znaczenia do stanu<\/span><\/h3><p class=\"isSelectedEnd\">Je\u017celi wr\u00f3c\u0119 teraz do \u201eendemiczne\u201d, mog\u0119 zobaczy\u0107 jeszcze jeden ci\u0105g:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>izolacja, rytua\u0142, powt\u00f3rzenie, miejsce, \u015blad, zwierz\u0119, wysoko\u015b\u0107, cie\u0144, \u015bwiat\u0142o, rzut, kierunek, cel, zasi\u0119g, brak dotyku<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Zmieniaj\u0105 si\u0119 w nim nie tylko znaczenia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Zmieniaj\u0105 si\u0119 parametry do\u015bwiadczenia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Najpierw przestrze\u0144 jest zamkni\u0119ta: izolacja.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Potem pojawia si\u0119 czas: powtarzalno\u015b\u0107 i rytua\u0142.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nast\u0119pnie miejsce.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Potem reprezentacja na powierzchni ska\u0142y.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Pojawia si\u0119 konkretny obiekt: baw\u00f3\u0142.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nagle punkt widzenia idzie w g\u00f3r\u0119: \u201ez lotu ptaka\u201d.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Obiekt traci cielesno\u015b\u0107 i staje si\u0119 cieniem.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Pojawia si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bwiat\u0142a.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">\u015awiat\u0142o zmienia si\u0119 we w\u0142\u00f3czni\u0119.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">W\u0142\u00f3cznia ustanawia kierunek.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Kierunek otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 celu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Cel wprowadza mo\u017cliwo\u015b\u0107 dosi\u0119gni\u0119cia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A fina\u0142 blokuje kontakt.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Wiersz wykonuje wi\u0119c paradoksalny ruch:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>przybli\u017ca si\u0119, nie osi\u0105gaj\u0105c kontaktu.<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">I by\u0107 mo\u017ce dlatego nie musz\u0119 prowadzi\u0107 czytelnika wy\u0142\u0105cznie od znaczenia do znaczenia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Mog\u0119 prowadzi\u0107 go od stanu do stanu.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Znaczenie nadal istnieje. Nie przestaje by\u0107 wa\u017cne. Nie jest jednak jedynym no\u015bnikiem organizacji wiersza.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Organizowa\u0107 go mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przej\u015bcie przez kolejne stany:<\/p><p class=\"isSelectedEnd\"><strong>oczekiwanie, zawieszenie, rozpoznanie, reanaliza, obraz, ruch, antycypacja, niedomkni\u0119cie<\/strong><\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Wtedy <em>Partytura stan\u00f3w<\/em> zaczyna znaczy\u0107 dla mnie co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c zak\u0142ada\u0142am, kiedy pojawi\u0142 si\u0119 ten tytu\u0142.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Partytur\u0105 nie musi by\u0107 zapis tego, <strong>co czytelnik ma zrozumie\u0107<\/strong>.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Mo\u017ce by\u0107 zapisem warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych uruchamiaj\u0105 si\u0119 kolejne procesy.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Nie zapisuj\u0119 gotowego do\u015bwiadczenia.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Konstruuj\u0119 warunki jego powstania.<\/p><p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"977\" data-end=\"1085\">Czytelnik wykonuje partytur\u0119. Ka\u017cde wykonanie mo\u017ce uruchomi\u0107 nieco inny uk\u0142ad po\u0142\u0105cze\u0144, obraz\u00f3w i znacze\u0144.<\/p><p data-start=\"1090\" data-end=\"1157\">Wiersz napisa\u0142am ja. Jego wykonanie powstaje ju\u017c pomi\u0119dzy nami.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b1faf4 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5b1faf4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4fda50d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4fda50d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1160daa elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"1160daa\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/labazona.art\/en\/ksiazki\/teksty\/\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"639\" src=\"https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-7759\" alt=\"labazona art ikona poznaj\" srcset=\"https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj.png 640w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj-300x300.png 300w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj-150x150.png 150w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj-12x12.png 12w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj-600x599.png 600w, https:\/\/labazona.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/labazona-art-ikona-poznaj-100x100.png 100w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\"  title=\"\u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">PARTYTURA STAN\u00d3W<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>LABAZONA REFLEKSJE \u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki B\u0119d\u0105c \u015bwiadkiem koronnym i jednocze\u015bnie demiurgiem \u017celbetonowej konstrukcji w\u0142asnej poetyki, musz\u0119 zej\u015b\u0107 w d\u00f3\u0142, do podstawowych kod\u00f3w j\u0119zyka, cz\u0119\u015bci mowy i psycholingwistycznych zakamark\u00f3w. Liczy\u0142am na zabaw\u0119 z j\u0119zykiem. Lekkie odpuszczenie, mniejsz\u0105 kontrol\u0119 i wi\u0119ksze zaufanie do autonomii wiersza. Nauczy\u0142am si\u0119 ju\u017c stwarza\u0107 warunki do tego rodzaju eksperyment\u00f3w. Tak przypl\u0105ta\u0142 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"page-builder","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-9346","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"trp-custom-language-flag":false,"woocommerce_thumbnail":false,"woocommerce_single":false,"woocommerce_gallery_thumbnail":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin-6ztUjV8Q","author_link":"https:\/\/labazona.art\/en\/author\/admin-6ztujv8q\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"LABAZONA REFLEKSJE \u015awiadek koronny w\u0142asnej poetyki B\u0119d\u0105c \u015bwiadkiem koronnym i jednocze\u015bnie demiurgiem \u017celbetonowej konstrukcji w\u0142asnej poetyki, musz\u0119 zej\u015b\u0107 w d\u00f3\u0142, do podstawowych kod\u00f3w j\u0119zyka, cz\u0119\u015bci mowy i psycholingwistycznych zakamark\u00f3w. Liczy\u0142am na zabaw\u0119 z j\u0119zykiem. Lekkie odpuszczenie, mniejsz\u0105 kontrol\u0119 i wi\u0119ksze zaufanie do autonomii wiersza. Nauczy\u0142am si\u0119 ju\u017c stwarza\u0107 warunki do tego rodzaju eksperyment\u00f3w. Tak przypl\u0105ta\u0142&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9346"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9369,"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9346\/revisions\/9369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/labazona.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}